Zelfverbruik (self-consumption)

Zelfverbruik is het deel van je opgewekte zonnestroom dat je directe huishouden gebruikt op het moment van opwek, zonder eerst het net te passeren. De berekening is eenvoudig: zelfverbruik = (opwek − teruglevering) / opwek. In Nederland is het nationaal gemiddelde zelfverbruik-aandeel voor huishoudens met PV-panelen circa 30% (TKI Urban Energy, 2024); dat betekent dat 70% van de opwek als teruggeleverde piek richting het net gaat, overwegend rond het middaguur.

Waarom zelfverbruik onder saldering weinig uitmaakte: 1-op-1 netting gaf je voor elke geëxporteerde kWh dezelfde waarde terug als je consumptie-tarief. Zelfverbruik was economisch indifferent; alleen netcongestie-vermijding en thuis-batterij-laad-efficiëntie gaven een zachte voorkeur.

Waarom zelfverbruik vanaf 2027 dominant wordt: met saldering afgeschaft en de wettelijke minimumredelijke vergoeding rond €0,04–€0,08/kWh, terwijl het consumptie-tarief €0,28–€0,35/kWh blijft, ontstaat een verschil van €0,20–€0,27 per zelf-verbruikte kWh. Voor een 4.000 kWh/jaar opwek en een sprong van 30% naar 70% zelfverbruik is dat een verschuiving van ~1.600 kWh × €0,22 = €352 per jaar.

De EV als zelfverbruik-versneller: een EV met typisch 3.000–5.000 kWh jaarlijks thuisladen is het makkelijkste grote-gebruiker-apparaat om richting het middaguur te schuiven. Apps voor slim laden (Tibber Pulse, Ohme, Zaptec Go 2 Schedule, Easee App) koppelen laadsessies aan PV-opwek via een bijmeter of direct aan het omvormer-protocol. Realistisch haal je daarmee 60–75% zelfverbruik op de EV-component.

Praktische drempels:

• Dagprofiel-mismatch: overdag is niemand thuis, ook de EV niet, als je die gebruikt om te woon-werken. Deeltijdwerkers en zzp’ers hebben hier een structureel voordeel.
• Net-aansluiting 1×25A: oudere NL-woningen met enkelfase 3,7 kW-aansluiting zitten regelmatig boven het PV-opwek-piek van 4–5 kWp, wat teruglevering rond het middaguur afdwingt. 3-fase verzwaring kost €850–€2.200.
• Botsing met warmtepomp: bij woningen met warmtepomp én EV zijn beide apparaten kandidaten voor zelfverbruik; prioriteit-logica wordt dan een vereiste.

Combinatie met ERE: ERE-certificaten worden uitgekeerd per kWh die via een MID-gekeurde laadpaal in de auto gaat, ongeacht of die kWh van eigen panelen of het net komt. Huishoudens met zonnepanelen en een EV stapelen daarom twee voordelen: ze vermijden teruglever-verlies én incasseren de ERE-vergoeding. Met een dynamisch tariefcontract als derde laag krijgt de combinatie drie inkomensstromen.

Zie ook: salderingsregeling, terugleveringskosten, dynamisch-tarief, v2g.